Выставачны праект «Беларусь адзіная і непераможная. Тры вайны”
28 сакавіка Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь сумесна з лаўрэатам прэміі «За духоўнае адраджэнне» Уладзімірам Ліхадзедавым адкрывае выставачны праект «Беларусь адзіная і непераможная. Тры вайны”.
Айчынная вайна 1812 года. Падзеі Айчыннай вайны 1812 года горш за ўсё паўплывалі на становішча беларускіх земляў, якія сталі арэнай кровапралітных бітваў. Дзвесце дваццаць тысяч ураджэнцаў беларускіх губерняў служыла і змагалася ў рускай арміі супраць французаў. У выніку Беларусь панесла вялікія людскія і матэрыяльныя страты. Амаль спусцелі многія населеныя пункты, якія знаходзіліся ў зоне баявых дзеянняў і руху войскаў. Рэквізіцыі і рабаванні падарвалі гаспадарчую сістэму. Многія паветы былі ахоплены голадам і эпідэміямі. У грашовым вылічэнні страты Беларусі ад вайны склалі не менш за 52 млн. рублёў срэбрам.
Першая Сусветная вайна. Першая Сусветная вайна прычыніла велізарную шкоду Беларусі. Каля 900 тысяч жыхароў беларускіх губерняў былі прызваныя ў шэрагі расійскай арміі, з іх 70 тысяч аддалі жыццё ў баях. Частка беларускай тэрыторыі апынулася пад германскай акупацыяй, іншая была прыфрантавой зонай. Ад нястач ваеннага ліхалецця загінулі 60 тысяч мірных жыхароў, яшчэ 50 тысяч былі гвалтоўна сагнаныя ў Германію. Каля 1,5 млн. жыхароў Беларусі сталі вымушанымі бежанцамі, звыш 400 тысяч з іх так і не вярнуліся на ранейшыя месцы пражывання. Былі разбураны многія прамысловыя і гаспадарчыя аб’екты, гарады і населеныя пункты.
Вялікая Айчынная вайна. Неацэнны ўклад беларускага народа ў агульную перамогу. Больш за 1 млн. 300 тысяч ураджэнцаў Беларусі змагаліся на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Усенародны рух супраціву, які разгарнуўся ў Беларусі, не мае аналагаў у сусветнай гісторыі: 374 тысяч партызан і 70 тысяч падпольшчыкаў вялі ўпартую і непрымірымую барацьбу з акупантамі. Такога размаху Народнага Руху Супраціву не было ні ў адной іншай дзяржаве.
За гераізм і мужнасць у гады вайны больш за 300 тысяч ураджэнцаў Беларусі ўзнагароджаны ордэнамі і медалямі, 449 чалавек удастоены звання Героя Савецкага Саюза, 73 чалавекі сталі поўнымі кавалерамі ордэна Славы. Беларусы Павел Галавачоў, Іосіф Гусакоўскі, Сцяпан Шутаў і Іван Якубоўскі былі ўдастоены звання Героя Савецкага Саюза двойчы.
За гады акупацыі БССР панесла незаменныя страты. Германскія варвары знішчылі каля 3 млн.чалавек. Рэспубліка страціла больш за палову свайго нацыянальнага багацця. Агульныя матэрыяльныя страты склалі 79 млрд. руб. у коштах 1940 года. Германскія захопнікі разбурылі 209 з 270 беларускіх гарадоў і раённых цэнтраў, знішчылі 12 348 населеных пунктаў, 628 вёсак падзялілі лёс Хатыні.
На часовай экспазіцыі будуць прадстаўлены прадметы з фондаў Нацыянальнага гістарычнага музея Рэспублікі Беларусь і калекцыі В.А. Ліхадзедава. Наведвальнікі змогуць убачыць арыгінальныя літаграфіі ўдзельніка напалеонаўскіх паходаў, мастака-баталіста напалеонаўскай арміі Фабера дзю Фора, серыю фотарэпрадукцый разбуральных наступстваў баявых дзеянняў Першай сусветнай вайны на тэрыторыі Беларусі, фотаматэрыялы, якія дэманструюць аблічча гарадоў і раённых цэнтраў Беларусі даваеннага перыяду, выявы тых жа месцаў пасля варварскіх нямецкіх бамбардзіровак Вялікай Айчыннай вайны і сучасны выгляд адноўленых мірных гарадоў.
