Кожны год у Беларусі адбываюцца выпадкі, звязаныя з гібеллю і траўматызмам дзяцей. І часцей за ўсё – па адной і той жа прычыне: дарослыя губляюць кантроль. “Усяго на хвілінку” – і дзеці застаюцца адны. Падаецца, што нічога страшнага не здарыцца, але менавіта гэтыя хвіліны часам вырашаюць усё. Многія бацькі думаюць, што дзіця ўжо дастаткова самастойны, каб пакінуць яго аднаго. Але дзеці, асабліва дашкольнага веку, толькі вучацца разумець, дзе небяспека. Пры гэтым бацькі практычна не надаюць увагу навучанню дзяцей элементарным правілам бяспекі. Горш за тое, часам самі падаюць прыклад небяспечных паводзін.
За апошнія пяць гадоў у Беларусі (2020 – 2024 гады) на пажарах загінулі 38 дзяцей. У гарадах зарэгістравана 14 выпадкаў, а ў сельскай мясцовасці – 24. Па стане на 30.12.2025 на пажарах загінулі 4 дзіцяці. Пры гэтым самая ўразлівая група – дзеці да 7 гадоў. Асноўныя прычыны трагедый:
неасцярожнае абыходжанне з агнём з боку дарослых (у тым ліку пры курэнні);
парушэнне правілаў эксплуатацыі электраабсталявання;
дзіцячае свавольства з агнём (гульні з запалкамі, запальнічкамі, ЛВЖ).
За кожнай лічбай нечая страта, боль і слёзы. У многіх выпадках трагедыі можна было пазбегнуць – дастаткова проста не пакідаць дзяцей адных і надаваць увагу бяспекі дома. Па выніку надзвычайныя сітуацыі і здарэнні з удзелам дзяцей адбываюцца па розных прычынах, але ўмова, якая садзейнічала гібелі або траўматызму дзіцяці, заўсёды адно – пакіданне непаўналетніх без нагляду. Тут роля бацькоў першарадная. Менавіта яны павінны навучыць дзіця правілам бяспекі з ранняга дзяцінства, несці за яго адказнасць і не ствараць небяспечныя сітуацыі, пакідаючы аднаго.
Не меншую небяспеку для дзяцей нясе вада. З 2020 па 2024 гады ў Беларусі патанула 131 дзіця (у тым ліку 67 – пры непасрэдным купанні на вадаёмах), з іх 12 – праваліліся пад лёд. Толькі за купальны сезон (май-верасень) 2025 года – 8 загінуўшых дзяцей (у тым ліку 2 – пры непасрэдным купанні на вадаёме). Прычыны усё тыя ж: адсутнасць нагляду, самаўпэўненасць, няўменне плаваць, адпачынак на неабсталяваных пляжах, адсутнасць элементарных ведаў і навыкаў па бяспецы. Адна хвіліна без увагі – і звычайны адпачынак на вадзе ператвараецца ў трагедыю.
Каб прыцягнуць увагу бацькоў да праблемы гібелі і траўматызму дзяцей дашкольнага і малодшага школьнага ўзросту на пажарах і вадаёмах, НДІ ПБіНС МНС Беларусі пры падтрымцы Прадстаўніцтва Дзіцячага Фонду ААН (ЮНІСЕФ) у Рэспубліцы Беларусь распрацавана новая інфармацыйная кампанія «Дзеці – не дарослыя! Не пакідайце іх адных!».
Мэта кампаніі: паўплываць на бестурботнае стаўленне бацькоў да пытанняў бяспекі дзяцей, матываваць іх не пакідаць дзяцей без нагляду, арганізаваць карысны вольны час і стымуляваць да стварэння бяспечнага асяроддзя.
Задачы кампаніі:

1. Папярэдзіць выпадкі гібелі і траўматызму дзяцей дашкольнага
   і малодшага школьнага ўзросту на пажарах і вадаёмах.
2. Павысіць узровень дасведчанасці бацькоў аб патэнцыйных небяспеках для дзяцей і аб рызыках, звязаных з пакіданнем дзяцей
   без нагляду.
3. Стымуляваць бацькоў да стварэння бяспечнага асяроддзя для сваіх дзяцей у хаце і падчас адпачынку ў вадаёмаў.
4. Садзейнічаць навучанню дзяцей дашкольнага і малодшага школьнага ўзросту правілам бяспечных паводзін.
5. Садзейнічаць фарміраванню псіхалагічнай гатоўнасці дзяцей да надзвычайных сітуацый, стварэнню ўмоў для фарміравання ўстойлівага паводніцкага змянення, накіраванага на ўмацаванне культуры бяспекі ў цэлым.

Мэтавая аўдыторыя: грамадзяне Рэспублікі Беларусь, якія адносяцца да катэгорыі “бацькі”.
Тэрмін правядзення кампаніі: з 1 студзеня да 31 снежня 2026 года.
Ідэя: бацькі часта ганарацца, калі іх дзіця паводзіць сябе “па-даросламу”: дапамагае, праяўляе самастойнасць, пісьменна разважае. Яны жадаюць бачыць у сваім дзіцяці маленькага дарослага – разумнага і адказнага, які са шматлікімі хатнімі справамі ўжо можа зладзіцца сам. Але гэта самападман, бо дзеці – не дарослыя.
Нават калі ўмеюць уключыць пліту, зараджаць тэлефон ці прыгатаваць сабе гарбату. Яны ўсё яшчэ дзеці, у якіх няма досведу, ведаў і інстынкту самазахавання, як у дарослага чалавека.
Дзіця можа паўтараць дзеянні дарослых, але не ўсведамляць, да чаго яны прыводзяць. Ён бачыў, як бацькі рыхтуюць, карыстаюцца электрапрыборамі (уключаюць прас, пліту, чайнік) і хоча “зрабіць як дарослы”. Але тое, што для нас звыкла, для дзіцяці – гульня, дзе кожная памылка можа каштаваць жыцця. А калі бацькі сыходзяць, пакідаючы дзяцей адных, часта з упэўненасцю “ён у мяне ўжо дарослы” – менавіта тады і здараюцца бяды.
Аснову кампаніі складаюць рэалістычныя вобразы, дзе дзеці намаляваны ў ролі дарослых – у адзенні, позах, сітуацыях, якія ім знаёмыя са штодзённага жыцця: дзяўчынка ў маміных туфлях на кухні ля пліты, хлопчык у «рыбацкім рыштунку» на пірсе ля вадаёма, але ўсе яны без нагляду. Бо часта з самага ранняга дзяцінства ад бацькоў можна пачуць фразы:
“Ты ў нас ужо зусім дарослы!””Ты ў мяне ўсё разумееш і ўмееш!””Ужо можна пакінуць на хвілінку – нічога не здарыцца!”.
Але менавіта ў гэтых фразах і крыецца небяспека, паколькі бацькі пераконваюць сябе, што дзіця ўжо самастойнае і дастаткова дарослае. Аднак мысленне і псіхалогія маляняці яшчэ толькі фармуюцца,ён не ўсведамляе небяспекі і не адчувае страху. Дзіця можа «гуляць у дарослага», паўтараючы дзеянні бацькоў, і нават не падазраючы, што некаторыя з іх небяспечныя. Агонь, электрычнасць, вада – усё гэта для дзіцяці не крыніца небяспекі, а элемент цікаўнасці. Ён не ведае, як хутка разгараецца полымя. Не здольны вызначыць, што электрапрыбор працуе няспраўна. Не разумее, што вада можа быць смяротна небяспечная, нават калі побач бераг. Візуальная ідэя кампаніі – дзеці дашкольнага ўзросту, якія паказваюць дарослых, у бытавых сітуацыях, дзе ўтоена небяспека. Гэта прымушае задумацца: мы часта заахвочваем самастойнасць, але забываем, што яна не замяняе досвед і адказнасць дарослага. З першага погляду выявы могуць выклікаць усмешку – бо дзеці выглядаюць пацешна, гуляючы ў дарослых. Але праз секунду прыходзіць усведамленне: гэта не гульня, гэтае папярэджанне. Ніякая «дарослая маска» не абароніць дзіця ад небяспекі. Такі прыём візуальна і эмацыйна паказвае галоўны пасыл: якімі б дарослымі нам ні здаваліся нашы дзеці – яны застаюцца дзецьмі. І іх бяспека залежыць толькі ад нас. Такім чынам, кампанія – гэта эмацыйны мост паміж дарослымі і дзецьмі. Яна заклікае кожнага з бацькоў спыніцца хаця б на хвіліну і задумацца: «Ці дастаткова бяспечны наш дом?», «Не пакідаю Ці я дзіця аднаго ўсяго на хвілінку?», «Ці не падаю я сам прыклад небяспечных паводзін?». Пакуль дзіця гуляе ў даросласць, дарослы павінен гуляць ролю абаронцы. Менавіта таму слоган кампаніі гучыць проста, ясна і дакладна ў мэту: «Дзеці – не дарослыя! Не пакідайце іх адных!». Ён аб’ядноўвае візуальны вобраз, эмацыйную падачу і галоўны сэнс – адказнасць за бяспеку дзіцяці заўсёды ляжыць на дарослым. Такім чынам, сацыяльная рэклама МНС не запалохвае, а наадварот прымушае задумацца нават тых, хто лічыць, што “з маімі дзецьмі такога ніколі не здарыцца”. Ніводны званок, крама ці справа не вартыя таго, каб рызыкаваць самым дарагім. І куды б вы не спяшаліся, вазьміце дзіця з сабой. Няхай лепш пачакае побач, бо з вамі ён у бяспецы. Беражыце сваіх дзяцей!